Tywysog Gruffudd ap Madog

Mai 1260

Y tro hwn rydyn ni’n gosod y peiriant i ymweld â chastell Dinas Bran gan ein bod wedi astudio’r ardal yn yr ysgol ac rydyn ni’n awyddus i weld y lle yn ystod ei ddyddiau euraidd. Rydyn ni wedi drysu rhywfaint gyda’r dyddiadau ac yn mynd yn ôl i’r adeg pan oedd y castell wrthi’n cael ei adeiladu. Rydyn ni’n gorfod cuddio ein cerbyd teithio drwy amser ac yn treulio’r noson yn nhref Llangollen. Mae mor wahanol i’r dref rydyn ni’n ei hadnabod yn awr. Does dim ffordd iawn, a dim ond adeiladau blêr iawn. Fedra i ddim credu nad yw fy hoff siop hufen ia yma! Yn y diwedd rydyn ni’n treulio noson anghyfforddus iawn mewn sgubor wair! Mae milwyr yn ein deffro yn y bore! Unwaith eto rydyn ni’n cael ein dal ac yn cael ei cludo i’r gwersyl i gael ein holi – mae hyn yn dechrau dod yn rhan o’r drefn! Maen nhw’n meddwl mai gwrachod ydyn ni, ond rydyn ni’n llwyddo i’w perswadio ein bod ni’n dda nid yn ddrwg ac os gwnawn nhw ein rhyddhau ni y gallwn ni eu helpu mewn rhyw fodd. Tra roedden ni wedi ein clymu’n gaeth fe glywson ni rai o’r milwr yn sgwrsio – yn dweud nad oes gan Gruffudd ddigon o gerrig ar gopa’r bryn serth, serth, i orffen ei gastell.

Rydyn ni’n defnyddio hyn fel ein cynllun dianc, ac yn dweud wrtho y gallwn ni gael rhagor o gerrig iddo. Mae o mor awyddus i gael mwy o gerrig fel ei fod yn cytuno i’n rhyddhau, er fy mod i’n gallu gweld ei fod yn amheus o’n gallu i gyflawni hyn – plant ydyn ni wedi’r cyfan. Rydyn ni’n taro bargen!
Rydyn ni’n sgwrsio gydag un o’r gweision yn ei lys sy’n dweud wrthym fod ei gefnder yn gweithio mewn chwarel, ond mae’r cerrig yn rhy drwm a rhy bell i ffwrdd i’w cludo i’r safle. Rydyn ni’n cael syniad – os medrwn ni gael tanwydd gwych gwefreiddiol efallai y gallwn gludo’r cerrig yn ein cerbyd amser. Gofynnwn iddo am yr holl datws sydd ganddynt … ac maen nhw’n edrych yn syn arnom ni! (Mae arnom ni angen y tatws ar gyfer tanwydd i’r peiriant teithio drwy amser). Dydyn nhw erioed wedi clywed am lysieuyn o’r enw tatws (wnaeth tatws ddim dod i’r Deyrnas Unedig tan o leiaf 1600). Maen nhw’n penderfynu rhoi cynnig ar afalau yn lle tatws, gan fod digonedd ohonynt, ac maen nhw’n gweithio’n werth chweil!

Dinas Bran
Ar ôl sawl taith mae’r cerrig wedi eu cludo o’r chwarel yn Rhiwabon i’r safle yn Dinas Bran yn barod i’w gosod yn eu lle. Mae Gruffudd wrth ei fodd ac roedd yn ffodus ein bod ni’n gallu helpu, gan fod y cerrig mor drwm mae ei weithwyr wedi blino’n lân yn eu symud am bellter bychan iawn yn unig! Rydyn ni’n cael ein rhyddid ac yn mwynhau gwledd ganoloesol i’n anrhydeddu. Mae’r Tywysog Gruffudd ap Madog wedi ei blesio’n arw gyda’i gerrig newydd.
Dinas Bran
Mae Tesni yn darllen hanes y castell yn llyfr Dinas Bran ac roedd hi’n drist o ganfod na wnaeth y castell bara yn hir iawn a’i fod wedi’i losgi i’r llawr ychydig o flynyddoedd ar ôl ei adeiladu. Dysgwch mwy am Dinas Bran.